EM DOZA NAVÊN GUND Û BAJARÊN XWE DIKIN!

Di dema ku Împaratoriya Osmanî kete ber sikrata mirinê, gelek neteweyên di bin nîrên wê de bûn ji vê kês û firsetê îstifade kir û dewletên xwe yên neteweyî ava kirin. Lê mezin û serokeşîrên kurdan ji wê kêsa dîrokî îstifade nekirin. Wan bawer dikirin ku wê tirk û kurd bi hev re dewleteke nû û hevbeş ava bikin. Mustefa Kemal û hevalên wî jî bi sloganên ”biratiya muslumaniyê”, ”biratiya kurd û tirkan” û ”dewleta hevbeş ya tirk û kurdan” daketin Kurdistanê û tevgera xwe bi saya serê kurdan hûnandin.

Piştî Mustafa Kemal û hevalên xwe bi piştgirî û alîkariya gelê Kurd Komara Tirkiyeyê ava kirin û şûna lingên xwe xweş kirin, ew soz û peymanên dabûn kurdan ”biratiya kurd û tirkan”, ”dewleta hevbeş ya tirk û kurdan” ji bîr kirin û siyaseta xwe ya rastî ya li ser ”înkar, asîmlasîyon û jiholêrakirina kurdan” xistin jiyanê.

Bi darbeya 27ê gulana 1960î û Qanûna esasî ya 1961ê nisbî be jî hinek guherandin û pêşketinin nû Li Tirkiyeyê dest pê kirin. Lê ji bo miletê Kurd dîsa tiştekî nû tunebû. Siyaseta dewletê ya kolonyalîst ya li ser esasê înkar û asîmlasyona neteweyê Kurd û zimanê kurdî, bi kampanyayên nû yên berfireh û bi awakî dijwartir hate meşandin. Di warê asîmlekirina kurdan de program û hewldanen taybetî hatin meşandin.

Dewleta Tirkiyeyê ji bona guherandina navên kurdî û ermenî qanûneke taybetî ya bi hejmara 1587an derxistin:
“Navên ku ne li gor kultura me ya neteweyî ne û qaîdeyên ehlaqî, urf û adetên me û yên raya giştî diêşîne, wê  bêne guherandin”. Piştî vê qanûna taybetî ya kolonyalîst, Komara Tirkiyeyê navên bajar, gund, deşt, çiya, newal, gelî, çem, gol, kanî, mesîl û wargehên Bakûrê Kurdistanê guhertin û di şûna navên kurdî de, navên bi tirkî lê kirin.

Guhertina bi hezaran navên cih û warên kurdan, bêgûman sûcekî mirovatiyê ye û li hemberî dîroka mirovtiyê rûreşiyeke mezin e.

Em weke Komeleya Nivîskarên Kurd li Swêdê, careka din dixwazin balê bikşînin ser vê pirsê. Em hêvîdar in ku em bikaribin bi destgehên kurdî yên demokratîk û neteweyî û bi piştgiriya hemû nivîskar, rewşenbîr, siyasetmedar û welatparêzên kurdan re, destpêka kampanyekê berfireh amade bikin û xwedî li navên gund û bajarên xwe yên bi kurdî derkevin. Herweha em dixwazin bi beşdarî û piştgiriyeke berfireh şert û mercên ku em bikaribin dewleta Tirkiyeyê bidin Mahkemaya Ewropayê ya Mafê Mirov amade bikin.

Ji bo vê yekê, em hêvîdar in ku hemû rêxistin, komele, destgeh, rewşenbîr û welatparêzên kurdan hewl bidin ku wan navên berê yên kurdî bidin hevdu, wan di kovar, rojname û malperên kurdan de biweşînin. Bi vî awayî em bikaribin wan navên bav û bapîran ji tatolekiya jibîrkirinê xelas bikin. Herweha em bikaribin wan navan weke dosyakê amade bikin û gava me kês û firsend dît em wê dosyayê pêşkêşî mahkeme û destgehên navneteweyî bikin.

Di vî warî de Komeleya Nivîskarên Kurd li Swêdê çi bikevin ser milên wê, dê li gor hêz û taqeta xwe weke wezîfeyeke neteweyî ya pîroz bi cih bîne. Komeleya Nivîskarên Kurd amadeye ku rûpelên malpera xwe ji bo xebat û hewldaneke weha girîng terxan bike û di vî warî de navend û kîlereke agahdariyê ya taybetî ava bike.

Bêguman di vê derheqê de hinek çavkanî hene ku em dikarin jê îstifade bikin. Herweha bi vî awayî em dê bikaribin wan navên kevn peyda bikin û biweşînin. Weke tê zanîn, gelek navên gund, herêm, erd, kanî, çem, çiya û newalan yên kevn di qoçanên erdan yên berê de hene. Hin nexşeyên giring hene ku di wan de jî hinek navên çiya, deşt, newal, gelî, zinar, bajar û bajarokan û h.w.d hene. Hê hinek kal û pîrên me li jiyanê ne ku ew jî van navên kevn yên herêma xwe dizanin. Em divê ji devên van kesan jî wan navên kevn û kurdî binivîsin û bidin weşandin.

Em bawer dikin ku em dest bi xebat û kampanyeke weha bikin em dê gelek çavkanî û derfetên din jî bi dest xînin. Ya girîng ev e ku em bighêjin wê baweriyê ku xebateke weha, girîng û pêwîst e.

Di vî warê de hun dikarin wan navan ji malapera me www.niviskar.se re jî bişînin. Em jî weke Komeleya Niviskarên Kurd Li Swêdê amadene ku bi alîkarî û piştgiriya we, di vî warî de navend û kîlereke agahdariyê ava bikin.

Bi rêz û silavên me
2009-03-24
KOMELEYA NIVÎSKARÊN KURD LI SWÊDÊ

Nimûne;       NAVÊ BI TIRKΠ          NAVÊ BI KURDÎ
Parêzgeh:
     Batman
                     Êlih
Mahala:
        Aşagi Mahallesi
        Taxa Jêrîn
Sokak:
          Ebruçeşme
                 Kaniya Biro
Gund:
         Yeşilöz                       Gundik

Ev nivîs di Daxuyanî de ye.

Kommentarer inaktiverade.